Kuzey Amerikalı ve Finliler dünyada güvenlik ve konfor standardı en yüksek konutlara sahiptirler.Bunun nedeni ahşabın konut inşaatında sistem olarak tercih edilmesidir ve vatandaşlarının konfor ve emniyetini artırmak isteyen bir çok ülke bu sistemi seçmektedir.

Bugün, güvenlik, enerji açısından verimlilik, çevreye duyarlık, deprem ve rüzgar fırtınalarına dayanma arayan tasarımcılar, inşaatçılar ve ev sahipleri için ahşap, doğru seçimdir.

Ahşap yapı sağlam, dayanıklı, izolasyonu ve renovasyonu kolay olup artı değer sağlar.İki yüz yıllık ispat edilmiş performansı, çok sayıdaki araştırmaları ve yeni ürün geliştirmeleri ile en gelişmiş halindedir. Ve yenilenebilir tek inşaat malzemesidir.Kuvvetli rüzgarlar... ağır kar yükleri... yüksek nem... aşırı sıcak ve soğuklar  binanızın dayanacağı etkenler ne olursa olsun, ahşap ev her problemin üstesinden gelecek teknik çözümlere sahiptir.

Ahşap evi sattırır. Ahşap yapı sağladığı barınma, sıcaklık ve güvenlik yanında, ev sahibi olmak isteyenler ahşabın estetik değerini kabul ve takdir ederler.

Ahşabın yapımı kolay olmasının yanında çevre dostudur. Ahşap ürünlerin imalatı az enerji gerektirir ve diğer malzemelere göre çevreyi daha az etkiler.

Basit Ancak Elverişli
 
Ahşap yapı, kereste ve yapısal panoları birleştirerek sağlam ve yapımı hızlı duvar, döşeme ve çatı birleşenlerini meydana getirir. Birleşenler dayanıklı, birleştirmesi ve izolasyonu  kolaydır. Milyonlarca kere uygulanmış inşaat teknolojisidir. Kuzey Amerika da yılda yaklaşık bir milyon ahşap ev yapılmaktadır.

Daha İyi Düşünmek

Hangi inşaat malzemesinin işlemesi daha kolaydır?

Hangi yapı malzemesi ile tutkallanarak sağlam, güvenilir kiriş ve kolonlar yapılır?

Hangi ana yapı malzemesi yenilenebilir?

Fabrikalarda bitmiş ev imalatı, en uzak mesafelere konteynırlarda duvar ve döşeme birleşenleri yollanması ve şantiyede prefabrike duvar imalatı gibi ahşap yapı modülasyonu yapımcılara maliyet avantajı ve kalite sağlar.
Kuzey Amerika da ahşap sanayi bina yapım maliyetlerini düşürmek ve inşaatı hızlandırmak için birçok teknoloji geliştirmiştir. 1950 yıllarında bulunan metal plaka çatı yapımında ahşap makasların kullanılmasını sağlamıştır. Fabrika şartlarında tasarlanan ve imal edilen ahşap makaslar kalite, performans ve tatbik edilebilme sağlamıştır. Her çeşit çatı şekli ve yük taşıma mümkün olmuştur.

Daha iyi yapılar elde etmek için yapılan araştırmalar sonucu ahşap I-kirişler ve LVL - lamine ahşap kaplama - gibi başarılı ürünler bulunmuştur. Bu ürünler değişiklik göstermeyen mühendislik özellikler, sabit boyutlar, yüksek mukavemet/ağırlık oran ve güvenilirlik sağlarlar. Uzun açıklıklarda kullanılma özelliği yapıların yapımını hızlandırır.
Makine ile elastisite modülü hesaplanmasının mukavemet tahmininde iyileştirmeler sağlaması, kama dişli birleştirme ile düzgün dikme elde edilmesi, LVL, PSL ve LSL ile yüksek mukavemetli ve daha büyük boyutlarda kirişler elde edilmesi bulunan yeniliklerin sayesindedir. Döşeme sistemlerinde vidalama ve yapıştırma gibi yenilikler gıcırdamayı azaltıp mukavemeti artırmıştır. I-kiriş, LVL, PSL ve LSL gibi Ahşap mühendislik malzemeleri ile daha iyi ev yapılmasının yanında, yüksek mukavemetleri ve uzun açıklıklara ulaşabilmeleri sayesinde ticari ve sanayi yapılarında maliyet düşürücü unsur olmuşlardır.

Renovasyonu Kolay
 
Evin boyutunun büyütülmesi veya yenilenmesi ahşap evlerde kolaydır.

Bu tadilat kolaylığı yeni veya kullanılmış ev alanlar için önemli özelliktir. Değişen ihtiyaçlar karşısında evlerini ekonomik şekilde değiştirirler. Betonarme ev duvarına yeni bir pencere açılması düşünülürse, renovasyon işlerinde ahşabın rakipsizliği ortaya çıkar.

Düşük Elektrik Ve Isınma Faturaları

Kışın evin sıcak, yazında serin olması ahşap evin konforlu ve ekonomik yanıdır. Hücresel yapısından dolayı ahşap çelikten 400 kere daha iyi yalıtkandır.

Bir evin bütçesinde ısıtma ve soğutma giderleri önemli yer tutar ve düşük enerji tüketimi  ev alanlar için önemli özelliktir.

Ahşabın yüksek standartlarda yalıtılabilme özelliği yanında çelik ve beton ısı geçirgenlik problemleri ve soğuk yüzeylerde nem yoğunlaşması ile boğuşur.

Kanada Milli Araştırma Konseyi ve Oak Ridge Milli Laboratuarında yapılan testlerde hafif metal çerçeve duvarın ısı rezistansını, R değerini, 50% düşürmekte buda artan enerji kullanımına sebebiyet vermektedir.


R-12 İzolasyonlu Duvarı meydana getiren Parçaların Isı Rezistansları

Ahşap yapıların yüksek standartlarda yalıtımı kolaydır. Çeşitli kuruluşlar Super E1 ve R-20002 gibi, bina şartnamelerindeki R değerlerini geçen ahşap yapı inşaat teknikleri geliştirmişlerdir. Ahşap yapılar kuzey ülkelerindeki aşırı soğuklar için tercih edilen seçimdir.

Ahşap yapılar ısı yalıtımı konusunda şartnamelerde istenen şartlara rahatlıkla uyar. Ahşap evler, ofisler, okul binaları ve diğer ticari ve sanayi binaların ısıtma ve soğutma faturaları düşük gelir.

1. Süper E http://www.super-e.com/

2. R–2000 http://www.r2000.chba.ca/








Depremde Risk Almamak

Diğer yapı malzemelerine göre depreme karşı önemli avantajları olan ahşap yapı, depremde en güvenli yapı sistemlerindendir:

1. Ahşap sağlam ve hafiftir.Kütlesinin az olması bir avantajdır çünkü yapıya daha az kuvvet biner.

2. Ahşap yapı iskeletinde çok sayıda eleman ve çivili birleşme yeri olduğundan kuvvetleri emen çok miktarda yük yolu vardır.

3. Ahşap yapılarda kullanılan çivili birleşme yerleri depremin enerjisini dağıtmak için elverişlidir.

Bir araştırmada son 40 yılda olan 7 büyük depremde ahşap yapılar incelenmiştir. Bu çalışma ahşap yapıların az yaralı ve yapı hasarı ile şiddetli sallantılara dayanıklılığını göstermiştir. Buna zıt olarak yığma ve betonarme binaların çoğunlukta olduğu Türkiye de 1999 yılındaki depremde 15000 kişi ölmüştür.

1995 yılındaki Japonya da Kobe depreminde 6000 kişi ölmüş ve 100 milyar $ maddi hasar olmuştur. Ahşap yapı tekniği kullanılarak yapılan modern evler hiç hasar görmemiştir.

Kalifornia da 1994 Northridge depreminde 30 kişi ölmüş ve 35 milyar $ maddi hasar olmuştur. Ahşap yapıların depremdeki performansı konulu rapor3, ahşap konutların yapı elemanlarının depremden asgari hasar gördüğünü vurgulamıştır.

Hiç bir bina depreme tamamen mukavim olamaz. İyi yapılmış deprem tasarımı hasarı asgariye indirir. Ahşap yapıların sağlam, hafif ve eğilebilir özellikleri deprem bölgeleri için tasarımda mükemmel seçimdir.

Performance of Wood-frame Building Construction in Earthquakes, Forintek, 1999
http://www.forintek.ca

Fırtınalar için Barınak

Ahşap yapısal panoların ahşap çerçeveye sağlam şekilde eklenmesi ile meydana gelen perde duvar ve diyaframlar, fırtına ve kasırgaların getirdiği şiddetli rüzgârı alan bölgelerde sağlam binaları meydana getirir.

Ahşap yapılar kasırgalara dayanıklıdır. Karaiplerde ahşap binalar birçok fırtınaya rağmen ömürlerini sürdürmüşlerdir. 1992 yılında Güney Florida da oluşan Andrew kasırgası şartnamelerde öngörülen tasarım hızının 50% fazlası 140 mil/saat hızına erişmiştir. '' Andrew Kasırgası - Ahşap yapıların performansı ve analizi4 '' konulu mühendislik raporu, ahşap binaların tasarım hızından fazla bir rüzgâr hızıyla karşı karşıya kalmış olmalarına rağmen iyi performans gösterdiklerini saptamıştır.

Son yıllarda kasırgaların binalara etkileri konusunda birçok araştırma yapılmıştır. Son 20 yıldır fırtınaların şiddetleri artığından yapı şartnameleri de buna uygun olarak bazı bölgelerde rüzgâr tasarım hızlarını artırmışlardır. Modern ahşap yapılarda kullanılan perde duvar, diyafram, bağlantı sistemleri sayesinde bugün kasırgalar problem olmaktan çıkmıştır.

Hurricane Andrew- Wood Building Performance and Analysis, A Special Report of the National Forest Products Association, 1992

Uzun Ömür

Bir çok binanın yıkılıp yeniden yapılma nedeni eskimesinden çok boyutu, stili ve tipinin günümüze uygun olmamasıdır. Ahşap binalar renovasyon ve büyütme kolaylıkları nedeniyle diğer binalara göre değişen şartlara daha kolay uyarlanır. Bundan dolayı ahşap binalar nesillerdir ayakta durur.

Uzun zamandır yaşayan ahşap binalara her yerde rastlanır. İyi bir tasarım ve yapım sürecinden geçmiş ahşap yapı uzun yıllar güven ve konfor sağlar.

Binaların öncelikli fonksiyonu yaşayanları sıcak ve rutubetten uzak tutmaktır. Yapım malzemesi ne olursa olsun binaların cephesinden suyu uzak tutmak gerekir.5

Durability:  http://www.durable-wood.com/








Ahşap - Sessiz Mekân

Ahşap çerçeveli duvar ve döşemelerin ses yalıtımı yüksektir. Ahşap yapılarda uzun yıllar yapılan araştırmalar ve tecrübelerin sonucunda elde edilen ses geçirmeyen döşeme ve duvar tasarımları sayesinde evde yaşayanlara sessiz mekânlar sunulmuştur.


Ahşap - Yenilenebilir Tek İnşaat Malzemesi

Ahşap yenilenebilir tek ana yapı malzemesidir. Uydu kayıtları 1970 yılından beri Kuzey Amerika orman alanının 8 milyon hektar büyüdüğünü göstermiştir.

Ahşabın yenilenebilir ve imalatında düşük enerji kullanımı, çevreye ve kaynakların tüketimine duyarlı ev sahipleri tarafından tercih nedenidir.


Diğer Yapı Sistemlerinden İleri

Ahşap sadece yenilenebilir değil, enerji tüketimi, hava ve su kirliliği konusunda çevreye dosttur.
Hayat Boyu Değerlendirme - LCA- değişik bina sistemlerinde ürünün yaşamı boyunca her bölümünde enerji, malzeme kullanımı, hava ve suya verdiği salımlar gibi faktörleri inceleyerek çevreyi nasıl etkilediğini gösteren karşılaştırmalı yöntemdir. ATHENA en çok itibar gören hayat boyu değerlendirme sistemlerinden biridir. ( Yazılımın sınırlı versiyonu http://www.athenasmi.ca/ adresinden temin edilebilir)

ATHENA hayat boyu değerlendirme yazılımı kullanılarak 220 metre kare ahşap, çelik ve betonarme evin yaşamları boyunca çevreye etkileri karşılaştırıldığında çıkan sonuçlar aşağıdadır.

TOPLAM ENERJİ KULLANIMI: Ahşap binalar en az enerjiyi kullanır. Betonarmenin ahşaptan 2,2 kat fazla enerji gereksimi vardır. Çelik bina ise ahşaptan 1,5 kat fazla tüketir. Sonuç olarak ahşabı imal etmek için fazla enerji gerekmez.

KÜRESEL ISINMA ETKİSİ: Küresel ısınmaya en az etkisi ahşabındır. Çelik 1.22, betonarme ise 1,5 kat fazla sera gazı salımı yapar.

HAVA KİRLİLİĞİ: Ahşap bina en düşük hava kirliliği indeksine sahiptir. Çelik bina 1.7 ve betonarme bina 2.15 kat fazla hava kirliliği yaratır.

SU KİRLİLİĞİ: Ahşap yapının düşük su kirliliği etkisine sahiptir. Çelik 3.47 ve betonarme 2.15 kat fazla su kirliliği yaratır.

KAYNAK KULLANIMI: En düşük ahşap evindir. Çeliğin 1.15 ve betonarmenin 1.93 kat fazladır.

KATI ARTIK: Şantiye alanı artığı çelikte daha düşüktür. Betonarme ise çeliğe nazaran 1.57 kat fazladır.

Ahşaptan yapılan evin enerji kullanımı, sera gazı, su ve hava kirliliği ve ekolojik kaynak çıkarılmasına çelik ve betonarme yapıya nazaran daha az çevresel etkisi vardır. Ahşap, çelik ve betonarme ticari ofis binaların karşılaştırmasında da ahşabın üstün sonuçları elde edilmiştir.

A.B.D, Kanada ve Finlandiya da ev ve apartman yapımında ahşap büyük çoğunlukla kullanılan metottur ve bu ülkelerin vatandaşları dünyada en iyi konutlara sahiptirler.

Ticari ve sanayi yapılarda ahşap artarak kullanılmaktadır. Ahşap binaların yapımı, ısıtması ve soğutması ekonomik olup, yaşayanlara en yüksek derecede konfor sağlar. Geleneksel, çağdaş ve fütürist bina tarzlarında ahşap kullanılabilir. Mimari çözümleri sınırsızdır. Tarih ahşap yapıların sağlamlığını ve dayanıklılığını göstermiştir.

Çok kimse tarafından ahşap evler depremde içinde olunması gereken en emniyetli yerdir. Güvenli evler ahşap evlerle eş anlamlıdır. Ahşap evlerin hafif olması ve yüksek enerji emme kabiliyeti şiddetli depremlerin etkilerine dayanıklı sistemi meydana getirir. Dünyanın çeşitli yerlerindeki olan şiddetli depremlerden alınan tecrübeler iyi yapılmış ahşap evlerin yaşayanlara güvenli ortam sağladığını göstermiştir.

Senede Bir milyonun üzerinde deprem olur fakat çoğu hissedilmeyecek kadar küçüktür. Deprem her yerde olabileceği gibi bazı bilinen bölgelerde şiddetli deprem olasılığı yüksektir. Dünyada depremler her yıl çok can alır -  ölümlere çoğunlukla hasarlı binalar sebep verir. Kuzey Amerika da olan son depremlerde can kaybı az olmuştur. Bu Kuzey Amerikan ev sistemine yorumlanır buda büyük çapta kullanılan ahşap iskeletli evlerdir.

Kuzey Amerika da kaydedilen en şiddetli depremlerden biri Alaska da 1964 yılındaki Prince William Sound da olmuştur. Depremin şiddetine göre can kaybı az olmuştur. Richter ölçeğine göre 8,4 şiddetindeki depremde 131 can kaybı olmuş ve bunun 122 tanesine depremin meydana getirdiği dalgalar sebep olmuştur. Bunun aksine Richter ölçeğine göre 7,4 şiddetindeki 1999 yılında Türkiye deki depremde 15000 kişi ölmüştür.

Alaska Üniversitesi Jeofizik Enstitüsü 1964 yılındaki Alaska depreminde az can kaybını şöyle açıklamaktadır:
“Depremden toplam 131 kişi ölmüştür; Alaska da 115 ve Oregon ve Kaliforniya da 16 dır. Bu şiddetteki depremde ölü sayısının son derece az olmasının sebebi insan yoğunluğunun az olması, depremin tatilde olma zamanı ve birçok binanın yapımında kullanılan ahşaptır."

Kaliforniya da 37 milyon metre karenin üzerinde okul vardır ve bunun 80% i ahşap yapıdır. 1994 yılındaki Northridge depremi okul binalarındaki hasar raporu özeti şöyledir:

“Depremden etkilenen okul sayısı göz önünde tutulursa, bu yapıların iyi imtihan verdiği sonucuna varılır. Okulun kapanmasına sebep veren hasarların çoğu yapısal olmayıp veya tamir edilebilir yapısal hasarlar olup hayati tehlike arz etmemiştir. Bu derece iyi performans binaların çoğunun yapım tarihine bakmaksızın hasara çok dayanıklı az katlı ahşap yapılar olmasından dolayı bekleniyordu.”

Ahşap yapıların depreme dayanıklılığı bilinen ahşap yapı sistemi özelliklerinden kaynaklanır.

1. Ahşap binada yapısal panoların çok sayıdaki ahşap kiriş ve dikmelere eklenmesi depremin meydana getirdiği kuvvetler için bol miktarda yük yolu sağlar. Az sayıda büyük birleşme noktalarından ziyade, bol sayıda küçük birleşme noktaları vardır. Bir birleşme yeri aşırı yüklendiğinde komşu birleşme yerleri fazla yükleri paylaşır.

2. Ahşap yüksek mukavemet / ağırlık oranına sahiptir ve bundan dolayı ahşap yapılar diğer bina tiplerine göre daha hafiftirler. Hafiflik depremde avantajdır.

3. Ahşap yapılarda çivili ahşap birleşme yerleri binanın bükülmesini sağladığından deprem sırasında enerjiyi emer ve dağıtır.

4. Ahşap yapılarda plywood ve OSB gibi yapısal panolar dikme ve kirişlerle beraber hareket ederek perde duvar ve diyaframları meydana getirir. Bunlar yatay yüklere son derece dayanıklı elemanlardır.

Ahşap Binalara Depremin Etkisi Depremde Ne Olur

Depremlerin çoğu dünya kabuğunu meydana getiren levhaların birleştiği yerlerde meydana gelir. Levhalar devamlı hareket eder, gerilmelere ve şekil değişimlerine neden olur. Gerilme kabuğun mukavemetinden fazlaysa enerjiyi salıveren ve yeryüzünde sismik dalgalar meydana getiren ani bir kayma olur. Enerjinin bırakıldığı yere depremin merkezi denir ve yeryüzünde deprem merkezinin üzerindeki noktaya da merkez üssü denir.

Merkez üssünde boşalan enerji miktarı Richter Magnitüd Ölçeği (M) kullanılarak saptanır. M4 büyüklüğünde deprem merkez üssünde açıkça hissedilir. M5 ve M6 orta ölçekli depremlerdir ve hatırı sayılır hasara neden olur. M7 ve M8 ölçekli depremler binalara geniş çaplı hasar verir ve toprak kaymalarına ve zeminde kalıcı yer değiştirmelere neden olur.

Bir bina fay hattının üzerinde ise temelin altındaki zeminin çökmesi ile hasar görür. Stabil olmayan şevler ve gevşek toprak yığınları temelin çökmesi dolayısı ile binanın çökmesine neden olur. Çoğunlukla hasar depremin merkez üssünden yayılan sismik dalgalar sonucunda oluşur. Yerin hareketi kuvvetli ise binaları hareket ettirir. Deprem temelleri hareket ettirince atalet kuvveti binanın üst katlarını hakiki yerinde tutmaya çalışır.

Yerin hareketi yavaş olursa bina kendini toplar ama genelde depremler hızla ivme kazanan yer kuvvetleri meydana getirir. Depremde oluşan kuvvetler binanın ağırlığına ve zeminin ne kadar hızlı ivme kazandığına bağlıdır. Binalar ağırsa atalet kuvvetleri yüksek olacağından ağır binalarda oluşan deprem kuvvetleri yüksektir. Aynı şekilde yüksek zemin ivmeleri yapılarda daha büyük gerilmelere neden olur. Depremler yer hareketinin ve binanın özelliğine göre yapıları değişik şekilde etkiler.

Binanın olduğu yerdeki sismik yer hareketinin tipi birçok faktöre bağlıdır.

• Binanın depremin merkez üssünden uzaklığı,

• Depremin Magnitüdü,

• Depremin merkez derinliği

• Binanın olduğu yerdeki zemin çeşidi

Bir binanın depreme nasıl tepki vereceği binanın boyutuna ve direngenliğine bağlıdır. Zemine yüksek ivme kazandıran depremlerin yapıya etkisi kritiktir. Ölçülen yer ivmeleri, g, yerçekiminin (10 m/s2) fraksiyonu olarak belirtilir ve merkez üssünde en yüksektir. Depremin etkisini genelde Richter ölçeği vurgulamasına rağmen, bir mevkide ölçülen en yüksek yer ivmesi depremin binalara verdiği muhtemel hasarın daha iyi göstergesidir.

Ahşap Çerçeveli Yapıların Depreme Karşı Davranışı

Kuzey Amerika da yönetmeliklerin çoğu iki tip bina tasarımı ve inşaatı kabul eder:

1) Mühendislik tasarımı ve inşaatı ve

2) Konvansiyonel kaidelerle tasarım ve inşaat

Mühendislik inşaatı, mühendislerce etki eden yüklere karşı dayanan baştan sona tasarlanmış sistemleri kullanır. Konvansiyonel inşaat, araştırma sonuçları ve geçmiş performanslarla gelişen geleneksel yapım tecrübelerinden elde edilen geleneksel kaidelere dayanır. Bina yönetmelikleri Konvansiyonel inşaatı sınırlı sayıda yaşayanı olan daha küçük binalar ile sınırlar. Büyük evler ve konut olarak kullanılmayan binalar mühendislik inşaatına girer.

Deprem yer hareketlerinin yarattığı atalet kuvvetleri binanın kütlesinin fazla olduğu çatı ve döşemelerde yatay kuvvetleri oluşturur. Duvarlar çatı ve döşemelerdeki kuvvetlere dayanmalı ve tüm yapı uygun şekilde temellere bağlanmalıdır.Ahşap çerçeveli yapının aşağıda belirtilen elemanları deprem yüklerine dayanabilmesi için kritik önemdedir:

• Temele ankaraj,

• Duvarların mukavemeti ve sünekliği,

• Döşeme, çatı ve tavanların mukavemeti ve sürekliliği, ve

• Çerçeve elemanlarının bağlantısı

Konvansiyonel inşaat yönetmeliği asgari çatı, duvar ve döşeme inşaatlarını ve bunlar arasındaki bağlantıları belirtir. Asgari pano kalınlığı ve tipi şartını karşılayan duvarlar binada belli aralıklarla yerleştirilir. Ankaraj cıvata şartları yapının temele yeterli şekilde bağlanması için verilir.

Tipik bir inşaat genellikle bina yönetmeliklerinde istenen asgari konvansiyonel şartlardan fazlasını sağlar. Duvar panosunun genellikle belirtilen asgari kalınlıktan fazla olması ve bir binada asgari duvar ihtiyacından fazla duvar olması buna örnek olarak gösterilir.

Mühendislik tasarımında yatay yük yolları oluşturulur ve yük yolunun her elemanı hesap edilmiş deprem yüklerine karşı tasarlanır. Çatılar ve döşemeler diyafram, bir kısım duvarlarda perde duvar olarak tasarlanır. Perde duvar ve diyaframlar tasarlanırken aşağıda belirtilenlere dikkat edilir:

• Yapısal ahşap panolar (OSB ve Plywood) hesap edilmiş kuvvetlere dayanabilecek kalınlıkta olmalı,

• Panolardaki kesme kuvvetlerini çatı, döşeme ve duvarlara iletebilecek yeterlikte çivileme olmalı,

• Diyafram ve perde duvar panolarının kenarlarında gerekliyse destek parçaları kullanmalı ve

• Diyafram ve perde duvarların çevresindeki çerçeve elemanları hesap edilmiş çekme ve basınca yeterli dayanırlıkta olmalı ve doğru eklenmelidir.

Mühendislik tasarımı yük yolundaki tüm elemanlar arasında uygun bağlantılar gerektirir. Diyaframları perde duvarlara bağlarken ilave çivileme veya özel saç birleşim levhaları gerekir. Perde duvar köşelerini sağlamlaştıran ve temellere bağlayan saç levhadan bağlantı elemanları kullanılması zorunludur.

Ahşap yapıların deprem sırasında iyi performans sergileyen doğal özellikleri vardır. Depremde güvenilir olmalarını temin etmek için yapım kurallarına uyulmalıdır. Doğal özelliklerinden bazıları aşağıda açıklanmıştır:

Mukavemet ve Direngenlik:

Depremde yanal kuvvetler binayı ötelemeye çalıştığından duvarlar dikdörtgen şekilden paralel kenar şekle dönüşür. Duvarlar veya perde duvarlar gibi ahşap çerçeveli levhaların, düzlemlerine paralel yüklere karşı mukavemeti sağlanmalıdır. Plywood veya OSB gibi yapısal panolarla yapılmış perde duvarlar deprem yüklerine karşı çok mukavimlerdir. Şiddetli deprem olasılığı yüksek bölgelerde panoların kalınlığı ve çivi boyutu ve miktarını artırarak duvarların mukavemeti çoğaltılır. Buna ek olarak, yapılan araştırmalar ve tecrübeler yapısal olmayan elemanların yapının yanal kuvvetlere olan direncine katkıda bulunduğunu göstermiştir. İç bölmeler, dış cephe kaplamaları buna örnektir.

Süneklik:

Yığma ve betonarmeye göre ahşap sistemler doğal olarak daha sünektir. Süneklik yapının çökmeden akabilme ve şekil değiştirebilme kabiliyetidir. Depremin ani şekilde oluşturduğu yüklere karşı binalarda eğilebilirlik ve bükülebilirlik arzu edilen özelliklerdir. Bu özellikler binanın depremde biriken enerjiyi dağıtmasını sağlar. Çok sayıdaki çivili ek yerleri ahşap binalara süneklik sağlar.

Ağırlık:

Ahşap yapılar hafiftir. Beton duvarlar ahşap duvarlardan 7 kere daha ağırdır. Depremde oluşan kuvvetler yapının ağırlığına orantılı olduğundan, hafif olan ahşap çerçeveli yapılar depremlerde çok iyi sonuç verir.

Artıklık:

Çok sayıda yük yolu bulunan binalar yapısal olarak artık yapılar kabul edilir ve depremde ekstra güvenlik sağlarlar. Betonarme gibi ağır çerçevelerle taşınan yapılarda nispeten az sayıda yapısal eleman ve bağlantı yeri vardır. Bir elemandaki tasarım veya işçilik hatası komşu yük yollarının aşırı yüklenmesine sebep olur. Tipik bir ahşap çerçeveli yapıda yüzlerce yapısal eleman ve çivili bağlantı noktası vardır. Bu, bir yük yolunun çökmesinin komşu elemanlar ve bağlantı noktaları ile telafi edilmesi demektir.

Bağlanabilirlik:

Ahşap yapısal panolu duvarların, depremin yarattığı düzlemlerine paralel yüklere, mukavemet gösterebilmesinin dışında, binalarda devrilme ve kaymaya mukavim tasarlanmalı ve inşa edilmelidir. Binalar temele uygun şekilde bağlanmalıdır. Duvar, döşeme ve çatı çerçevelerinin bağlantısı evi tek sağlam yapısal birim haline getirir ve bu depremde yapıyı bir arada tutan önemli özelliktir.





Geçmiş Depremlerde Ahşap Çerçeveli Binaların Performansı

Evlerin ve diğer binaların deprem için tasarımının amacı, insanların yaralanma ve ölümlerini asgariye indirmektir ve ahşap çerçeveli binalar bu ihtiyacı başarılı şekilde karşılar. ''Ahşap çerçeveli binaların depremlerdeki performansı'' araştırması çok az sayıda insan kaybı olduğunu gösterir.(Tablo 1). Araştırma yapılan bölgelerde konut olarak kullanılan binaların çoğu konvansiyonel kaidelerle yapılmış olup mühendisler tarafından tasarlanmamıştır.  
Ahşap çerçeveli binaların büyük çoğunluğunda kuvvetli sallantılara rağmen hasar olmamış veya belli oranlarda yüzeysel ve yapısal hasar olmuştur. Yapısal noksanlığı ve hatası olan bir kaç bina ise çökmüştür.

Geçmiş Depremlerden Alınan Dersler

Depremlerde ahşap yapılar güvenli bulunmasına rağmen, binaların performansı incelendiğinde bazı ahşap yapılarda problemler saptanmıştır. Bu eksiklikler aşağıda belirtilmiş olup tasarımda önlem alma açısından faydalıdır.

Yeterli Sağlamlıkta Olmayan Birinci Katlar: Geçmiş depremlerden elde edilen tecrübeler zayıf birinci katlı binaların depremden etkilendiği göstermiştir. İnşa edilmiş konvensiyonal ahşap çerçeveli binaların depreme dayanması için, yeterli çerçeveli ve yapısal ahşap panolu duvarlar gereklidir. Pencere, kapı ve garaj kapısı gibi duvarlardaki büyük açıklıklar depremin yarattığı yanal yüklere mukavemet gösteren duvar alanının az olmasına sebep verir. Eğer bu duvarlar yeterlice tasarlanmamışsa, bu duvar alanı miktarındaki eksiklik büyük çarpılmalara ve sonuçta çökmeye neden olur. Kaliforniya'daki deprem tecrübeleri giriş katında garaj olan çok katlı apartmanların depremde hasar aldıklarını göstermiştir ve bina yönetmelikleri bu tip binaların depreme dayanabilmesi için dikkatlice tasarlanması ve detaylandırılmasını öngörür.

Temel Bağlantıları: Yapının temelden ayrılmaması için tespit cıvataları kullanılır. Bazı eski evler, duvarlar temele tespit cıvataları kullanılmadan inşa edilmiştir. Tecrübeler depremde bu binaların temellerinden ayrıldığını göstermiştir. 

Bacalar: Donatısız yığma bacalar depreme karşı dayanıksızdır. Bacanın çökmesi yapının çatı ve duvarlarına zarar verir. Hasarlı bacalar deprem sonrası meydana gelen artçı sallantılarda risk oluşturur. Donatılı veya hafif malzeme kullanılarak yapılan bacalar depremlerde hasar oluşmamasına yardımcı olur.
 
Araştırmalar: Ahşap çerçeveli yapılara, çivi testinden gerçek boyuttaki evlere uygulanan tam ölçekli deprem simülasyonlarına kadar değişik testleri ihtiva eden araştırmalar yapılmıştır.5 Birçok yük yolunun olması ve yapısal olmayan elemanların katkılarından dolayı geleneksel ahşap yapıların sismik performansının matematiksel modelini yaratmak güçtür.

Titreşimli platformlar, üzerine kurulan gerçek boyuttaki evlere gerçek deprem simülasyonları uygular. Kaliforniya da yapılan CUREE projesi ve British Columbia Üniversitesindeki projeler buna örnek teşkil eder. 'Deprem Mühendisliğinde Araştırma İçin Üniversiteler Konsorsiyumu' (CUREE)  (www.curee.org.) 1988 yılında, deprem mühendisliği araştırmalarında ve eğitiminde ilerlemeler sağlamak için kurulmuştur.

Depreme Dayanıklı Ahşap Yapı Tasarımı

İnşaat uygulamaları devamlı gelişmektedir. Geniş açıklıklar, depreme dayanıklı tasarım gerektiren, açık mekânlar, büyük garajlar ve daha çok boşluklu dış duvarlara yol açar. Çokça kullanılan ahşap yapısal panolar sağlam döşeme ve duvar yapımına imkân sağlamıştır. Depreme dayanıklı ahşap yapı tasarımı devamlı gelişmektedir.

A.B.D.

A.B.D.' de bina yönetmeliklerinde, deprem hükümleri içeren, evler için konvansiyonel inşaat şartları vardır. Depreme dayanıklı ahşap yapı tasarım hükümleri Amerikan Orman ve Kâğıt Birliği'nin Ahşap Çerçeveli İnşaat El Kitabında da bulunur.

Çerçeve sistemler geleneksel şartların dışına çıkıyorsa deprem yük yolları mühendislik hesabı ile tasarlanmalıdır. Yükler bina yönetmeliklerinden alınmalı, yük taşıyan elemanlar ahşap tasarım standartları esas alınarak tasarlanmalı ve detaylandırılmalıdır. A.B.D.'de Ulusal ahşap tasarım standartlarının son basımlarında gelişmiş depreme dayanıklı tasarım bölümleri vardır. Ahşap İnşaat İçin Ulusal Tasarım Şartnamesinin7 son basımı, ahşap çerçeve elemanlarının deprem yüklerine karşı tasarlanması için gerekli tüm bilgileri kapsar.

WoodWorks® Perde duvar tasarım yazılımı mühendislere depreme dayanıklı ahşap yapı tasarımı yaparken yardımcı olmak için geliştirilmiştir. www.woodworks-software.com.

Kuzey Amerika da bina yönetmelikleri ve ahşap tasarım standartları depreme dayanıklı ahşap yapı tasarımı için gerekli tüm bilgileri kapsar. Depremin ahşap yapılara etkileriyle ilgili arazi çalışmaları ve araştırmaları kapsayan şartnameler ve standartlar belli aralıklarla güncellenir.

Dünya Ülkelerinin Güvenli Ev Talebi

Son Yüzyılda Kuzey Amerika'da başarıyla uygulanmış ahşap inşaatın diğer ülkeler tarafından uygulanmak istenmesinin çok sebebi vardır. Sebeplerden birisi gelişmekte olan ekonomilerin artan zenginliğinin sonucu yükselen iyi yaşam düzeyi talebidir. Diğer sebep son depremlerde yıkılan binaların ve verilen can kayıplarının sonucu oluşan sağlam ve güvenli konut ihtiyacıdır.

Taiwan adasının tamamı yüksek deprem riski ile yüz yüzedir. 1999 depreminde 2200 can kaybı olmuş ve 100,000 den fazla kişi evsiz kalmıştır. Sonuç olarak hükümet ahşap yapı inşaatını tanıtarak destek vermiş ve Taiwan yönetmeliklerini Kuzey Amerika ve Japon modellerine bakarak geliştirmiştir.

Japonya yüksek deprem riski olan diğer bir ülkedir. 20 yıl önce tanıtılmış olan Kuzey Amerikan stili ahşap çerçeveli inşaatlar, 1995 Kobe depreminin ardından Japon konut pazarında artan bir pazar payına sahip olmuştur.

Artan ekonomik gelişme Çin'de gelişmiş konut talebi yaratmaktadır. Çin'de hükümet yüksek kaliteli ve dayanıklı ahşap çerçeveli konut inşaatına imkân sağlayacak A.B.D. yönetmeliklerine benzer bina yönetmeliklerini uygulamaya koymuştur. Asya'nın birçok bölgesinde olduğu gibi Çin dede deprem ve tayfun riski olan bölgeler vardır.
Türkiye'de beton ve yığma ana yapı malzemeleridir. 1999 depreminde çoğu binaların çökmesi sonucu 15,000 kişi ölmüş ve 600,000 kişi evsiz kalmıştır.9 Türkiye’de bina standartlarını geliştirme ve yeni inşaat teknolojileri zorunluluğu gündeme gelmiştir.

Deprem güvenliği sebeplerinden, konutta ahşap yapıya dönen bu örnek ülkelerin dışında, ispatlanmış, ekonomik oluşu ve bina yönetmelikleri isteklerini karşılayabilme gibi nedenlerden dolayı, birçok ülke ahşap çerçeveli yapıyı seçmektedir.

1. Geophysical Institute of the University of Alaska
http://www.aeic.alaska.edu/quakes/Alaska_1964_earthquake.html

2. The January 17, 1994 Northridge, CA Earthquake, EQE Summary Report, March 1994. http://www.absconsulting.com/resources/Catastrophe_Reports/1994%20Northridge%20EQ.pdf

3. Insuring Good Seismic Performance with Platform-Frame Wood Housing, Construction Technology Update 45, Institute for Research in Construction, National Research Council, 2000.

4. Wood-Frame Building Construction in Earthquakes, J. Hans Rainer, Erol Karacabeyli, Forintek Canada Corp., Special Publication No. SP-40, 1999.

5. Data Base for Seismic Design of Part 9 Structures. Unpublished report prepared for the Canadian Wood Council. Forintek Canada Corporation, Hans Rainer and Erol Karacabeyli. Vancouver, BC. 2002.

6. Wood-Frame Construction Manual for One and Two Family Dwellings. American Forest and Paper Association, 2001.

7. National Design Specification® for Wood Construction, American Forest and Paper Association, 2001.

8. A Report to the Governor and the Legislature on Lessons Learned from Recent Earthquakes In Turkey, Greece, and Taiwan. Seismic Safety Commission, 2000.

9. Izmit, Turkey Earthquake of August 17, 1999 (M7.4),EQE Summary Report http://www.absconsulting.com/resources/Catastrophe_Reports/Izmit-Turkey-1999.pdf